Shimon Kamada: Melancholie van mijn herinneringen
“Mijn waanachtige denken werpt een sinister licht en unheimliche schaduwen tegen een dystopische achtergrond, en roept zo de melancholie van mijn herinneringen op het doek op.” – Shimon Kamada
Via de fascinerende psyche van kunstenaar Shimon Kamada (1997, Japan) betreden we een precair terrein tussen abstractie en figuratie. Daar tekent zich een hoopvol inzicht af: de geruststelling dat deze twee geen uitersten van een spectrum zijn. Wanneer de werkelijkheid een droomachtige gedaante aanneemt en dromen steeds sterker verankerd raken in het reële, begint die tweedeling zelf overbodig te worden. Precies in die intrigerende tussenzone ontstaan Kamada’s schilderijen.
In de hoofdsectie van Art Rotterdam 2026 presenteert Diez Gallery een solotentoonstelling met recente werken van Shimon Kamada, waarin scènes te zien zijn die vertrekken van zijn vroege kindertijd tot vandaag. “Mijn werk wortelt in mijn persoonlijke geschiedenis en roept nostalgische beelden op uit mijn herinneringen. Doordat ik al vele jaren weg ben uit mijn geboortestad in Japan, heb ik meer ruimte gehad om daarop te reflecteren. Mijn recente werken worden beïnvloed door gebruiken, gebeurtenissen, mijn opvoeding en de dynamiek binnen mijn familie. Ik hoop dat ze bij bezoekers gevoelens en beelden oproepen, zoals bij het ervaren van een flashback.”
Herinnering als drijvende kracht inzetten brengt een ongrijpbare, en daardoor ook misleidende, creatieve energie met zich mee. Tegelijk kan het vreemd genoeg kalmerend en geruststellend werken wanneer onze geest ons parten begint te spelen en herinneringen hun scherpte verliezen. Het samenbrengen van ogenschijnlijk uiteenlopende elementen als realiteit, figuratie, abstractie en fictie is voor Kamada één van de manieren om om te gaan met latent trauma. “Er zijn veel momenten waar ik naar wil terugkeren; ze zijn zo mooi dat het bijna pijnlijk voelt om ze te vergeten, maar tegelijk zijn het ook pijnlijke herinneringen die ik het liefst opnieuw zou willen beleven,” zegt Kamada.
In zijn meest recente reeks werken raakt Kamada ook aan de overlappende en intersectionele aard van geleefde ervaringen en de herinneringen die daaraan verbonden zijn. Hij verwijst daarbij naar een intieme familiesituatie die een diepgaande betekenis kreeg binnen zijn praktijk: enkele jaren geleden vroeg zijn grootvader hem om zijn begrafenisportret te schilderen, kort voordat bij hem een terminale ziekte werd vastgesteld. Terwijl verschillende familieleden elk vanuit hun eigen positie op zijn ziekte reageerden, werd Kamada zich steeds bewuster van de tegenstrijdige emoties die dat moment omgaven. “Door onze herinneringen en de unieke positie van elk familielid te verbeelden, onderzoek ik deze conflicterende emoties en zoek ik naar manieren om empathie voor elkaar te ontwikkelen. Zo krijgt elk familielid de ruimte om een belangrijk personage te worden in mijn schilderijen.”
Door deze uiteenlopende posities en gevoelens te projecteren in droomachtige scènes, kunnen kijkers met verschillende herinneringen elk hun eigen wereld uit Kamada’s schilderijen halen. In de openheid die Kamada creëert, is een vorm van handelingsruimte voor de eigen subjectiviteit voelbaar. “Mijn huis is bijvoorbeeld een typisch Japans huis, maar bepaalde elementen ontsnappen aan herkenning bij een westers publiek en roepen onverwachte interpretaties op. Ik hoop dat kijkers zich de afgebeelde gebeurtenissen voorstellen alsof ze zich in hun eigen leven afspelen, en dat een deja-vu-achtige ervaring kansen biedt om samen verhalen te delen voor mijn schilderijen.”
Ook de fysieke materialiteit van de schilderijen sluit aan bij Kamada’s emotionele concept. De kunstenaar experimenteert al langer met het overschilderen van gebruikte doeken, maar recent schuurt hij ook het oppervlak op om fragmenten van verborgen schilderingen in de onderlaag bloot te leggen. “Ik breng acryl en olie aan op tweedehands schilderijen en beschadig het oppervlak vervolgens met schuurpapier. De gelaagde verf toont de veelvormige realiteit van alledaagse momenten. In elk schilderij beeld ik familieleden af die ik haal uit fotoalbums. Het schuren voelt voor mij als een bijkomend proces dat de context van herziening versterkt. De beschadigde textuur en vervaagde kleuren roepen zelfs oude fotoalbums op, en het aanbrengen van nieuwe schilderingen over oude schilderingen staat voor het geheugenproces: nieuwe stukjes informatie stapelen zich op en leggen zich over de oude heen.”
Het is alsof het schuren voor Kamada een manier is om het oppervlak te behandelen als een houten eettafel die dierbare herinneringen draagt aan familiemaaltijden, koffievlekken, liefde en conflict, doorheen de jaren zachtjes opgeschuurd, zodat ze opnieuw kan worden gebruikt en nieuwe herinneringen zich over de oude heen kunnen nestelen.
Zo wordt duidelijk dat Kamada’s schilderijen, voorbij wat het oog kan waarnemen, vastleggen wat sluimert in het onderbewuste: de vluchtigheid van tijd, de blijvende geuren van vervagende verhalen en de nostalgie die gepaard gaat met het herbeleven van herinneringen, of ze nu werkelijk zijn, ingebeeld, of ergens daartussenin.
Bio
Shimon Kamada (1997, Japan, woont en werkt in Nederland) won de Ron Mandos Residency Award (2020) en werkte in 2021 als artist-in-residence bij Brutus Lab in Rotterdam. Hij nam deel aan groepstentoonstellingen bij onder meer Podium Gallery, Hongkong (2025), Van Nelle Fabriek, Rotterdam (2024), Enari Gallery, Amsterdam (2023), ARWE Gallery, Gouda (2022), Wilford X, Temse (2022), Felix Solo Gallery, Nijmegen (2021), Atelier of AVL Mundo, Rotterdam (2021) en Het HEM, Zaandam (2020).
Geschreven door Emily van Driessen
