Ontmoet de genomineerden voor de NN Art Award 2026: IV Tina Farifteh

Dit jaar viert de NN Art Award haar tiende editie. De jaarlijkse stimuleringsprijs van €10.000 gaat naar een getalenteerd kunstenaar die een opleiding in Nederland afrondde en werk presenteert op Art Rotterdam (27-29 maart in Rotterdam Ahoy). De vakjury nomineerde vier kunstenaars: Fiona Lutjenhuis (Galerie Fleur & Wouter), Tina Farifteh (Gallery Vriend van Bavink), Mandy Franca (Night Café Gallery) en Kyra Nijskens (Prospects / Mondriaan Fonds). Van 14 maart tot en met 25 mei 2026 is het werk van alle genomineerden te zien in Kunsthal Rotterdam.

De multidisciplinaire praktijk van Tina Farifteh gaat over de manieren waarop machtsstructuren doorwerken in het dagelijks leven van gewone mensen, en over hoe de beelden en woorden die we horen en zien samen ons denken, ons handelen en onze emoties vormen. Als fotograaf, filmmaker en beeldend kunstenaar zoekt ze niet naar kant-en-klare antwoorden, maar naar beelden die je als kijker dwingen om je te verhouden tot complexe en ongemakkelijke waarheden. Daarbij spreekt ze vooral onze (mede)menselijkheid aan. Met haar installaties, films en fotografische projecten probeert Farifteh de afstand tussen abstracte politieke discussies en menselijke ervaringen te verkleinen. Haar werk gaat over thuisvoelen en thuishoren, over migratie en identiteit, over empathie en uitsluiting, en ook over beleid, discours en beeldvorming.

Farifteh werd in 1982 geboren in Teheran en verhuisde op haar dertiende naar Nederland. Ze studeerde Fotografie aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag en rondde een master af aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Haar afstudeerproject 'The Flood' (2021) kreeg meteen brede aandacht. In die audiovisuele installatie word je als bezoeker omringd door drie enorme projecties van een kolkende zee, terwijl een synthetische stem namen, locaties en statistieken van vermiste en verdronken vluchtelingen opleest.Je hoort ook fragmenten uit politieke retoriek over migratie. Het werk laat zien hoe er in het politieke discours vaak over vluchtelingen wordt gesproken: in wantrouwende, criminaliserende en dehumaniserende termen, vaak via metaforen van golven, stromen of tsunami’s: woorden die allesbehalve onschuldig zijn omdat ze onze beeldvorming sturen. 

In de korte documentaire 'Kitten of vluchteling?' (2023) zette Farifteh een volgende stap in haar onderzoek naar empathie. Proefpersonen kregen beelden voorgelegd en moesten kiezen wie ze zouden redden uit een noodsituatie. Maar wie verdient onze hulp en waarom? De keuzes bleken, vanzelfsprekend, sterk bepaald door vooroordelen en laten zien hoe snel mensen hun keuzes proberen te rationaliseren. 'Kitten of vluchteling?' werd geselecteerd voor de Debuutcompetitie van het Nederlands Film Festival en bekroond met de eerste prijs in de categorie Storytelling bij De Zilveren Camera.

In haar installatie ‘Toen ik de zon en de maan tegelijk zag’, die werd aangekocht door het Fries Museum, stelt Farifteh een andere, maar verwante vraag. Als de samenleving geen plek lijkt te bieden aan mensen die zich ergens thuis willen voelen, kan het landschap dan misschien wel ruimte bieden? Met zijn openheid en ogenschijnlijke afstand tot politieke structuren wordt het landschap hier een mogelijke plek van toevlucht. Tegelijkertijd nodigt de kunstenaar bezoekers uit om na te denken over hun eigen ideeën over thuis, identiteit en uitsluiting, en niet onbelangrijk: over hun eigen rol. 

Eerder dit jaar was haar meest recente werk nog te zien in het Rijksmuseum, dat het eveneens in zijn collectie opnam. Het museum vroeg haar om voor de vijftigste editie van de jaarlijkse foto-opdracht Document Nederland het thema ‘Asiel' in beeld te brengen. In dit project draait Farifteh het perspectief om: in plaats van óver vluchtelingen te praten, laat ze hen zelf aan het woord, en ze laat ons daarmee door zijn ogen zien wie ‘wij’ zijn geworden. Haar praktijk is sterk geworteld in onderzoek en voor Document Nederland sprak ze, vaak op locatie, niet alleen met asielzoekers, maar ook met specialisten uit de sector, van advocaten, COA- en IND-medewerkers tot journalisten en mensen die voor niet-gouvernementele organisaties werken. Ook met dit werk sleepte ze een Zilveren Camera in de wacht in de categorie Storystelling

Kun je ons wat meer vertellen over het werk dat je presenteert op Art Rotterdam en in Kunsthal Rotterdam?
Voor Document Nederland, de jaarlijkse foto-opdracht van het Rijksmuseum, fotografeerde en filmde ik het Nederlandse asielsysteem. Hoofdpersoon is B. die na ruim vier maanden vreemdelingendetentie op Schiphol en een verblijf in Ter Apel in een asielprocedure zit. Door B. als gids/verteller op te voeren draai ik de blik om: in plaats van te praten óver asielzoekers, laat ik het publiek, letterlijk, naar een van hen luisteren. Daardoor hou ik Nederland een spiegel voor, deze tentoonstelling gaat niet over hen maar over ons. 

Op Art Rotterdam en in Kunsthal Rotterdam presenteer ik een aantal elementen uit deze tentoonstelling. Een van de belangrijke elementen is een werk genaamd: ‘Naturalisatie van het portret van B’. B. zat ruim vier maanden vast in detentiecentrum Schiphol. Hij voelt zich niet beschermd door onze wetten: hij vroeg om hulp en belandde in de cel. Toch wil hij zijn verhaal delen omdat hij vindt dat de samenleving moet weten wat er achter deze muren speelt, al vreest hij de gevolgen. Als kunstenaar heb ik geen politieke macht, maar ik kan beelden maken en verhalen vertellen. Musea, culturele instellingen en verzamelaars kunnen die beelden voor de toekomst bewaren. 

De laatste stap in de asielprocedure is naturalisatie – officieel Nederlander worden. Dat kan pas na vijf jaar legaal verblijf. B. is daar nog lang niet. Dus ik vroeg me af: kan ik alvast B.’s portret 'naturaliseren'? B., het Rijksmuseum en ik kwamen overeen dat zijn portret wordt opgenomen in de collectie maar zolang B. zich onveilig voelt, blijft zijn portret onherkenbaar en alleen te zien achter melkglas. Deze afspraken gelden ook voor aankopen op de beurs of het tonen van het werk in Kunsthal Rotterdam. Pas wanneer hij zich veilig voelt óf het gevoel heeft dat hij niets meer te verliezen heeft zullen zijn gezicht en identiteit zichtbaar worden. Zo leggen we niet alleen zijn verhaal vast, maar ook de tijd waarin hij zich onbeschermd voelde.

Wat zijn je plannen voor 2026?
Een expositie is een krachtig medium. Het biedt de mogelijkheid om een publiek onder te dompelen in een verhaal, om een ervaring te creëren die raakt en blijft hangen. Maar tentoonstellingen zijn vaak tijdelijk. Daarom wil ik een boek maken, een blijvende vorm waarin niet alleen het verhaal van B. centraal staat, maar vooral ook het verhaal van Nederland en hoe wij omgaan met mensen die ons om bescherming vragen.

‘Asiel’ is een gelaagd, visueel-essayistisch boek waarin ik aan de hand van vier pijlers van de Nederlandse identiteit — cultuur, religie, rechtsstaat en economie — heden en verleden met elkaar verbind. Ik combineer eigen beelden met werk uit de collectie van het Rijksmuseum, aangevuld met materiaal uit nieuwsmedia en sociale media. Drie verhaallijnen lopen door elkaar heen: het verhaal van B., die net in Nederland is aangekomen; mijn persoonlijke reis langs cruciale locaties binnen het asielproces; en een onderzoek naar hoe ‘de asielzoeker’ historisch én hedendaags wordt verbeeld.

‘Asiel’ bevraagt onze normen, waarden en vrijheden, en laat zien hoe een systeem dat ooit was gebaseerd op empathie, kon verharden tot iets afstandelijks en onverschilligs. Door niet alleen te tonen wat er gebeurt, maar ook wat dit over ons zegt, opent het boek een kritisch perspectief op hoe Nederland omgaat met mensen die bescherming zoeken. Het werk doorbreekt afstand en abstractie en nodigt uit tot reflectie op onze geschiedenis, onze identiteit en onze verantwoordelijkheid in het heden. Voor dit boek werk ik samen met ontwerpbureau LMNOP voor het design en met uitgever The Eriskay Connection. 

Daarnaast werk ik momenteel aan een driedelige documentaireserie Tina in Sexbierum die vanaf donderdag 7 mei op VPRO / NPO te zien zal zijn. Ik verhuisde een paar jaar geleden naar een klein dorpje in Friesland omdat ik in Amsterdam geen betaalbare woning meer kon vinden. Mijn vrienden die uit de stad vertrekken, gaan vaak naar waar ze vandaan komen, maar ik kan niet terug naar mijn geboortestad Teheran. Bij aankomst in het dorp werd ik geconfronteerd met vreemde blikken en vooroordelen van de dorpsgenoten over ‘import’, maar ook met mijn eigen aannames over het platteland en met hoe gesloten mijn eigen Amsterdamse bubbel is.

In Tina in Sexbierum leiden de twee werelden die bij elkaar komentot eerlijke en soms confronterende ontmoetingen. Ik ga in gesprek met mijn dorpsgenoten, van de burgemeester tot de postbode, fietsenmaker en huisarts. Ik spreek metdorpsfanfare Door Samenwerking Groot en leer dat samenwerken een vaardigheid is die je moet leren. En er ontstaat een hechte vriendschap met mijn 83-jarige dorpsgenoot, oud-aardappelboer Auke, met wie ik wekelijks koffie drink. Ik leer de kleine gemeenschap steeds beter kennen en ontdek wat samenleven en voor elkaar zorgen betekent. Juist door met humor, lichtheid en liefde naar elkaar te kijken, beginnen ik én mijn dorpsgenoten van elkaar te leren, ondanks de verschillen.

Tina in Sexbierum is een persoonlijke en ontwapenende documentaireserie over ontheemding, onthechting, het verlangen naar een thuis en tegelijkertijd het onvermogen om je thuis te voelen in een maatschappij die je continu existentieel afwijst. De driedelige serie is onderdeel van het gelijknamige transmediale project.

In 2027 komt in Foam Amsterdam een overzichtstentoonstelling waarin alle delen van het project (video, fotografie, tekst, licht en geluid) worden samengebracht in één presentatie.

Kun je beschrijven hoe je je voelde toen je hoorde dat je was genomineerd voor de NN Art Award?
Ik was heel erg verrast en vereerd, en vooral ontzettend blij. Blij omdat de nominatie ervoor zorgt dat nog meer mensen de kans krijgen het werk te zien. Maar ook omdat er extra aandacht en bewustzijn ontstaat voor het verhaal van B. en voor de situatie waarin veel mensen zoals B. zich op dit moment in Nederland bevinden. B. en ik zijn dankbaar dat het verhaal op deze manier een groter publiek bereikt — zodat niemand kan zeggen: we wisten het niet.

Welk project zou je onmiddellijk oppakken als je de award zou winnen?
Mijn droom is om het boek ‘Document Nederland: Asiel’ uit te brengen en het op een bijzondere manier te lanceren. We willen het presenteren op een locatie die zich zowel visueel als inhoudelijk laat transformeren, zodat we het publiek kunnen onderdompelen in beelden, verhalen en onderlinge verbanden. Het moet een fysieke totaalervaring worden — een ruimte waarin het verhaal voelbaar wordt — en die je vervolgens in de vorm van het boek mee naar huis neemt. Voor zowel de realisatie van het boek als de lancering kunnen we alle hulp en steun goed gebruiken. Het winnen van deze award zou een enorme stap zijn in de verwezenlijking van die droom.

Het werk van Tina Farifteh was eerder onder meer te zien in het Amsterdam Museum, het Rijksmuseum, het Fries Museum, Monopole - Schiedam Museum, Museum Hilversum, Sexyland, Melkweg Expo, The New Current, BredaPhoto en op NPO VPRO.

De winnaar van de NN Art Award 2026 wordt bekendgemaakt op vrijdag 27 maart in Kunsthal Rotterdam. Tijdens deze feestelijke avond zijn alle tentoonstellingen, inclusief de NN Art Award tentoonstelling, vrij toegankelijk voor genodigden.

Geschreven door Flor Linckens