Rotterdam Art Week 2022

Beeld Rotterdam Art Week 2021

Tijdens Rotterdam Art Week (18 tot en met 22 mei) staat niet alleen kunst, maar ook design en architectuur op een voetstuk. Met zo’n 70 events op 50 locatie krijg je de kans om te herontdekken wat Rotterdam zo uniek maakt. De spil van Rotterdam Art Week is zoals ieder jaar de internationale kunstbeurs Art Rotterdam, aangevuld met de toonaangevende designbeurs Object Rotterdam, jong talent bij The New Current, de Kunstavond XL in de Witte de Withstraat en TEC ART festival; op het spannende snijvlak van kunst, creatieve technologie en wetenschap. Daarnaast valt er ontzettend veel te zien in de galeries, open ateliers en unieke creatieve broedplaatsen als STEUR, die maar één keer per jaar opengesteld worden. Naast deze must-sees lichten we hieronder nog een aantal tips uit.

Filmpje Rotterdam Art Week 2021

Charlotte Nijsten, coordinator Rotterdam Art Week: “Het mooiste aspect van Rotterdam Art Week? De hele stad bruist! Met circa 70 events op 50 locaties, waaronder diverse beurzen zoals hedendaagse kunstbeurs Art Rotterdam en designbeurs Object Rotterdam, met speciale openingen en tentoonstellingen in musea en kunstinstellingen, pop-up exposities en open ateliers die stuk voor stuk het kunstklimaat in de stad versterken en verlevendigen.”

Tip: wist je dat je tijdens Rotterdam Art Week gratis VanMoof e-bikes kunt lenen tussen 11.00 en 17.00? Het is wel noodzakelijk om vooraf een elektrische fiets te reserveren. Daarnaast is er de gratis MINI pendeldienst tussen de Van Nellefabriek en het Merwe-Vierhavengebied.

Do It Yourself Routes
Ga je het liefste zelf op pad maar weet je niet zo goed waar je moet beginnen? Maak dan gebruik van de handige Do It Yourself Routes, die speciaal werden samengesteld in samenwerking met Art Index Rotterdam en haar tourpartner. De wandelroutes beslaan de vijf focusgebieden: het Merwe-Vierhavengebied (M4H), het Van Nelle Fabriekgebied, de Kop Van Zuid, het Museumpark en de omgeving van het Centraal Station. Bekijk alle wandelroutes hier. Tip: klik op de Google Maps-knop om de route inclusief alle locaties te openen in Google Maps op je telefoon. Op die manier navigeer je moeiteloos door de stad.

rotterdamartweek.info

Forse uitbreiding Prospects in 2022

Myrte van der Molen, SOSocial, kus kussens, 2020, video installatie (Prospects – Mondriaan Fonds toont talent 2021). Beeld: Almicheal Fraay.

De tiende editie van Prospects, de tentoonstelling van het Mondriaan Fonds, toont werk van alle kunstenaars die recent een bijdrage ontvingen voor de start van hun beroepspraktijk. Nieuw, dit jaar, is de uitbreiding van Prospects in het Expeditiegebouw, recht tegen over de ingang van Art Rotterdam. Aan Prospects nemen 88 beeldend kunstenaars deel. De tentoonstelling wordt voor de derde keer op rij samengesteld door de ervaren gastcurator Johan Gustavsson in samenwerking met junior curator Gabija Seiliute.

Deelnemende kunstenaars

Waèl el Allouche, Cindy Bakker, Cedric ter Bals, Marwan Bassiouni, Sophie Bates, Simon Becks, Sjef van Beers, Asgerdur Birna Bjornsdottir, Irene de Boer, Wiosna van Bon, Suzette Bousema, Wiebe Bouwsema, Anna Bravo Pérez, Leon de Bruijne, Ryan Cherewaty, Robin Alysha Clemens, Angelo Custodio, Anders Dickson, Daniel Dmyszewicz, Jurjen Galema, Andrés García Vidal, Elena Giolo, Esmay Groot Koerkamp, Sarah Rose Guitian Nederlof, Gijsje Heemskerk, Laurence Henriquez, Marta Hryniuk, Rosalynn van Hummel, Danae Io, Karlijn Janssen, Honey Jones-Hughes, Lotte Louise de Jong, Maureen Jonker, Sonia Kazovsky, Minne Kersten, Susanne Khalil Yusef, Julia Kiryanova, Bin Koh, Anne Kranenborg, Sarah Ksieska, Tarona Leonora, Nazif Lopulissa (Nasbami), Florence Marceau-Lafleur, Sjoerd Martens, Donglai Meng, Salvador Miranda, Ruben Mols, Rossella Nisio, David Noro, Evi Olde Rikkert, Tjitske Oosterholt, Ana Oosting, Anastasija Pandilovska, Natalia Papaeva, Alice Reis, Flora Reznik, Thom van Rijckevorsel, Duncan Robertson, Victor Santamarina, Joana Schneider, Simone Schuffelen, Hans Schuttenbeld, Miriam Sentler, Mirre Yayla Séur, Katerina Sidorova, Ghita Skali, Kateryna  Snizhko, Machiel van Stokkum, Jonathan Straatman, Cécile Tafanelli, Michiel Ubels, Piotr Urbaniec, RJM (Robin) van der Heijden, Luciënne Venner, Lara Verheijden, Jeanine Verloop, Philip Vermeulen, Raquel Vermunt, Wessel Verrijt, Roosje Verschoor, Arian Vette, Majda Vidakovic, Marit Westerhuis, Bente Wilms, Joeri Woudstra, Iris Woutera de Jong, Bernardo Zanotta, Valerie van Zuijlen, Zindzi Zwietering.

NN Art Award 2021

Elisa van den Bergh met Erik Mattijssen, winnaar NN Art Award & Publieksprijs NN Art 2021. Foto: Tommy Koolwijk.

Op woensdag 18 mei vindt in de Van Nelle Fabriek voor de zesde keer de uitreiking plaats van de NN Art Award. 

Deze prijs is bestemd voor kunstenaars met een afgeronde opleiding aan een Nederlandse kunstacademie of een Nederlandse postdoctorale opleiding; hun werk is op Art Rotterdam te zien. De criteria: kwalitatief hoogstaand werk, een interessante artistieke stellingname en adequate technische uitvoering; authenticiteit en innovatie (een eigen beeldtaal); nieuwe perspectieven op de wereld waarin we leven en verbinding met/inspiratiebron voor het publiek. De selectiecriteria zijn multi-disciplinair: alle media komen in aanmerking. De jury voor 2022 bestaat uit Yuki Kho, cultuurjournalist; Alexandra Landré, artistiek directeur Stroom, Den Haag; Charl Landvreugd, hoofd onderzoek & curatorial practice, Stedelijk Museum Amsterdam; Erik Mattijssen, beeldend kunstenaar en winnaar NN Art Award 2021; Elisah van den Bergh, adviseur NN Kunstcollectie. Half december 2021 volgt de bekendmaking van de vier genomineerden. De winnaar krijgt een geldbedrag van € 10.000,-. Bovendien koopt NN Group een of meerdere werken van de vier genomineerden voor haar bedrijfscollectie.

NN Publieksprijs 
Het publiek kan tot en met zaterdag 21 mei middernacht online ook zijn stem uitbrengen op een van de vier genomineerden via de website van Nationale-Nederlanden. Tevens kan het publiek stemmen tijdens de beursdagen van woensdag 18 tot en met zaterdag 21 mei in de NN Art Award stand. De publieksfavoriet ontvangt een geldprijs van € 5.000,-. De winnaar van de NN Art Award Publieksprijs 2022 wordt online bekendgemaakt op de sluitingsdag van de beurs, zondag 22 mei, om 15:00 uur.

Erik Mattijssen, winnaar NN Art Award & Publieksprijs NN Art 2021. Foto: Tommy Koolwijk.
 

“We willen laten zien hoeveel talent er op dit moment in Nederland te vinden is.”

Prospects 2021 te zien werk van Gilleam Trapenberg. Foto: Almicheal Fraay

Een interview met curatoren Johan Gustavsson en Gabija Seiliute over de Prospects tentoonstelling op Art Rotterdam

Dit jaar vindt alweer de tiende editie van Prospects plaats, de terugkerende tentoonstelling van het Mondriaan Fonds op Art Rotterdam. Bezoekers kunnen hier ieder jaar werk ontdekken van kunstenaars die recentelijk een bijdrage van het Fonds hebben ontvangen voor de start van hun beroepspraktijk. Nieuw dit jaar is de uitbreiding van Prospects naar het Expeditiegebouw, direct tegenover de Van Nellefabriek. De uitbreiding betekent een verdubbeling van het aantal vierkante meters. Dit jaar kunnen bezoekers zich onderdompelen in het werk van maar liefst 88 beeldend kunstenaars.

Het werk van deze kunstenaars wordt gecureerd door Johan Gustavsson, die dit jaar voor de derde keer terugkeert als curator. Hij wordt hierin bijgestaan door Gabija Seiliute. Gustavsson is mededirecteur en curator van Project Space 1646 in Den Haag, mede-oprichter van The Hague Contemporary en hij is ook werkzaam als docent aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Seiliute werkt als creatieve freelancer en rondde eerder een studie in Kunstgeschiedenis en Curatorial Studies af. In dit interview vragen we het duo meer over de aankomende editie van Prospects.

Johan Gustavsson foto door: Frederik Klanberg/ Gabija Seiliute foto door: Helena Roig

Wat komt er allemaal kijken bij de organisatie van de groepstentoonstelling Prospects?

GS: “Omdat de selectie aan kunstenaars vooraf al vaststaat richten wij ons met name op het proces. We begeleiden de kunstenaars en zorgen ervoor dat aan alle randvoorwaarden wordt voldaan. Het is daarom eigenlijk niet te vergelijken met cureren in traditionele zin, we hebben echt een coördinerende rol, waarbij we moeten denken in termen van ruimte, budget en logistieke beperkingen.”

JG: “Uiteindelijk is het onze taak om ervoor te zorgen dat de kunstenaars zo goed mogelijk uit de verf komen en dat de tentoonstelling ook voor de bezoekers een fijne ervaring biedt. Prospects is qua grootte vergelijkbaar met een biënnale, en daar reserveren mensen over het algemeen vaak een paar dagen voor. Dat is iets waar we vooraf met de kunstenaars over praten, welk kunstwerk leent zich het beste voor zo’n ervaring? We willen dat ze rekening houden met de aandachtsspanne van onze bezoekers en hun vermogen om alles te absorberen. Maar het is altijd een wederzijds gesprek tussen ons en de kunstenaars, die vaak jong en ambitieus zijn. Het vraagt ​​soms wat flexibiliteit van onze kant. Als curatoren ben je ook bezig met het verdelen van de werken over de twee locaties. De distributiehal in de Van Nellefabriek kan best overweldigend zijn. In samenwerking met Mika Radescu van Tom Postma Design optimaliseren we de bezoekersreis, om deze overzichtelijker te maken. Sommige voorstellen waren bijvoorbeeld best onverwacht, denk aan hele grote werken. Dan moet je vooraf bedenken hoe je de ruimte zo kunt gebruiken dat die werken goed tot hun recht komen. Daarin vertrouwen we ook echt op het opbouwteam. Het belangrijkste is om te laten zien hoeveel talent er op dit moment werkzaam is in Nederland. Uiteindelijk kom je met creatieve oplossingen om bepaalde ideeën tot uitvoering te kunnen brengen, rekening houdend met het budget en de uitdagingen die een beschermd werelderfgoedgebouw met zich mee kan brengen.”

GS: “We werken nauw samen met de kunstenaars en ik leun daarbij op de ervaring van Johan en het productieteam. Want het is echt een grote productie. Ik leer zoveel en ik zie waanzinnig veel kunst, ik neem het allemaal in me op. Uiteraard zorgde COVID ervoor dat sommige zaken een beetje anders liepen, maar omdat dit alweer het tweede jaar is wisten we beter hoe we daarmee om moesten gaan.”

Hebben jullie in het aanbod nog bepaalde trends gespot? De pandemie, metoo, het klimaat en de Zoomificatie van ons leven zullen ongetwijfeld dankbare onderwerpen zijn — want uitermate relevant voor ons allemaal — maar is er daarnaast nog iets dat jullie in het bijzonder opvalt?

JG: “Met 88 kunstenaars is het aanbod enorm gevarieerd. Wat me vooral opviel was de hoge productiewaarde. Zo zullen er tijdens deze editie behoorlijk wat videowerken te zien zijn en die hebben een fantastische productiewaarde. Dat heeft natuurlijk te maken met de grotere toegankelijkheid van goede camera’s en andere apparatuur, dingen die een paar jaar geleden veel moeilijker te verkrijgen zouden zijn geweest. Daarom hebben Gaby en ik besloten om een ​​bioscoop te creëren, een speciale omgeving met een groot scherm en goed geluid, om dat productieniveau te eren. In totaal zullen er vijf werken te zien zijn in deze bioscoop.”

GS: “Onder de kunstwerken zag ik ook veel soorten ambacht, dingen die met zo’n precisie zijn gemaakt. Dat kan natuurlijk ook te maken hebben met de toegenomen toegankelijkheid van materialen en machines.”

Wat is de rol van het Mondriaan Fonds binnen de loopbaan van jonge kunstenaars? Wat betekent een startersbijdrage voor deze kunstenaars en hoe kan het hen helpen om hun carrière van de grond te krijgen?

JG: “Deze vorm van ondersteuning is behoorlijk uniek. Voor zover ik weet bestaat deze mate van steun voor jonge kunstenaars nergens anders. De kunstenaars krijgen steun in economische zin, wat zeker tijdens deze pandemie van groot belang is. Op die manier kunnen ze investeren in hun praktijk, zowel in termen van tijd als materiaal. Maar ook qua zichtbaarheid is het voor hen ontzettend waardevol: het feit dat hun werk te zien is tijdens Art Rotterdam. Dat fungeert bijna als een keurmerk.”

GS: “Het biedt bovendien een kans om opgemerkt te worden door de pers en een relevant netwerk. Sommige kunstenaars kunnen zelfs werk verkopen.”

JG: “Ja, sommige van deze resultaten zijn direct meetbaar, zoals de aankoop van werk door AkzoNobel of kunstverzamelaars in het algemeen. Het is ook een tijd waarin kunstenaars en galerieën betekenisvolle relaties aangaan. Veel curatoren zetten de namen van kunstenaars op hun lijst, wellicht voor een project in de toekomst. Ik run 1646 nu al vele jaren en in die hoedanigheid bezocht ik altijd de Prospects-tentoonstellingen tijdens Art Rotterdam. Ik ben voortdurend op zoek naar nieuw talent dat ik nog niet kende. Maar soms volg ik bepaalde kunstenaars wel tien jaar voordat het tot een samenwerking komt. Het tonen van je werk in Prospects kan dus ook op de lange termijn effecten hebben. Sommige deelnemende kunstenaars hebben overigens al een behoorlijke carrière. Het algemene niveau dit jaar is erg hoog en de extra ruimte maakt ons, én de kunstenaars, extra ambitieus.”

De tentoonstelling Prospects zal tijdens Art Rotterdam (van 19 t/m 22 mei 2022) te zien zijn in de Van Nellefabriek en aan de overkant, in het Expeditiegebouw.

Prospects 2021 met werk van Rosa Doornenbal en achtergrond werk van Xaviera Hardjopawiro. Foto door: Almicheal Fraay

#MeetTheArtist Wiosna Van Bon

Tijdens Art Rotterdam treft u het werk van honderden kunstenaars van over de hele wereld. In deze reeks lichten we een aantal kunstenaars uit die bijzonder werk tonen tijdens de beurs.

De Pools-Nederlandse fotograaf Wiosna van Bon was op jonge leeftijd al buitengewoon geïnteresseerd in hoe andere mensen leven. Toen ze zes jaar oud was liep ze regelmatig alleen naar school, omdat haar moeder in de zorg werkte en haar vader meestal meerdere banen tegelijkertijd had. Ze ging dan een kwartiertje eerder de deur uit en belde vervolgens aan bij willekeurige huizen onderweg, met de vraag of ze even binnen mocht komen. Na een paar maanden belden deze verbaasde buren toch eens aan bij het huis van de zesjarige; ze vonden het heel gezellig allemaal, maar misschien niet om kwart voor acht ’s ochtends. Het is veelzeggend voor de nieuwsgierigheid van de fotograaf, een nieuwsgierigheid die in sterke mate gereflecteerd wordt in haar werk. In dezelfde periode kreeg ze ook haar eerste analoge camera, gestimuleerd door haar moeder, die een creatieve achtergrond had en een studie had afgerond aan de universiteit in Polen. Van Bons vader overleed op jonge leeftijd, toen de fotograaf twaalf jaar oud was. Het is dan misschien ook niet vreemd dat ze zo’n diepgewortelde interesse heeft voor de manieren waarop verschillende familie-units functioneren.

Van Bon studeerde documentaire fotografie aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag, maar bleef altijd geïnteresseerd in psychologie. Ze leest bijvoorbeeld graag boeken van de Britse neuroloog Oliver Sacks, die in zijn werken een inkijkje biedt in de menselijke geest. Van Bon doet eigenlijk hetzelfde: ze zoekt een bijzondere sociale groep op en probeert die vervolgens te duiden, écht te begrijpen. Als ze met haar moeder meeging naar de zorginstelling waar zij werkte dan was de fotograaf gefascineerd door subtiele verschillen, zo was er in oudere tehuizen vaak veel meer ruimte voor de individualiteit van de inwoners.

Later fotografeerde ze mensen die stellen overgevoelig te zijn voor elektromagnetische straling, de voorgangers van de mensen die nu stellig overtuigd zijn van de mogelijke schade van 5G. Altijd vanuit een oprechte interesse voor hun belevingswereld en gecombineerd met uitvoerig onderzoek. Ze gaat daarvoor ook in gesprek met verschillende experts, organisaties en de mensen in kwestie. Vaak is ze maanden bezig met een project, waardoor ze echt een goed beeld krijgt van het leven van deze personen. Van Bon merkte dat ze soms geconfronteerd werd met haar eigen bewuste of onbewuste vooroordelen en ze hoopt haar kijkers dan ook te stimuleren om eens met een andere blik naar deze groepen mensen te kijken.

Het meest in het oog springende project van de fotograaf is waarschijnlijk ‘Family Stranger’, dat in 2020 werd gepubliceerd in een gelijknamig fotoboek. Daarin legt ze de lens op familieleden van gedetineerden, die zich vaak veroordeeld voelen door de maatschappij. In een combinatie van beelden en quotes legt ze een onderbelicht narratief vast: hoe verandert je leven wanneer een familielid de gevangenis in gaat? Wat betekent het om een indirect slachtoffer te worden van hun daden? Familieleden komen soms in geldproblemen of worden veroordeeld door hun omgeving. Er ontstaat een vreemde situatie waarbij de gevangene in een soort tijdscapsule terechtkomt waarin alles stilstaat, terwijl het leven van hun geliefden gewoon doorgaat. De serie toont een glimp van het interieur van de Penitentiaire Inrichting Vught in combinatie met onherkenbare familieleden. Ze werkt in metaforen en symbolen en verbeeldt onder meer schaduwen van tralies, een luchtplaats, een klok of speelgoed. Van Bon focust daarbij op het gemis, de schaamte en de kwetsbaarheid van deze gezinnen, en het taboe dat alles lijkt te overschaduwen. Maar ze benadrukt tegelijkertijd ook hun menselijkheid, kracht, buigzaamheid en doorzettingsvermogen. Het fotoboek ‘Family Stranger’ stond onder meer op de shortlist voor de Aperture First Book Award en The Author Book Award tijdens het fotografiefestival Les Rencontres d’Arles. Voor een nieuwe reeks richt de fotograaf zich op dak- en thuisloze jongeren. Wat deze uiteenlopende groepen gemeen hebben is dat het vaak buitengewoon eenzame mensen zijn, groepen die tot op zekere hoogte zijn afgezonderd van de maatschappij. Van Bon kijkt daarbij in het bijzonder naar macht en onmacht, gedrag en identiteit.

Tijdens Art Rotterdam is het werk van Wiosna van Bon te zien in de Prospects tentoonstelling van het Mondriaan Fonds. Voor de 10e keer op rij presenteert het Mondriaan Fonds hier het werk van 88 startende kunstenaars. Alle kunstenaars ontvingen in 2020 een financiële bijdrage van het Mondriaan Fonds om een start te maken met hun carrière.

Voor een overzicht van alle kunstenaars: www.mondriaanfonds.nl/prospects.

#MeetTheArtist Fleur De Roeck

Tijdens Art Rotterdam tref je het werk van honderden kunstenaars van over de hele wereld. In deze reeks lichten we een aantal kunstenaars uit die bijzonder werk tonen tijdens de beurs.

Fleur De Roeck, Metanoia, 2021, TATJANA PIETERS

De Vlaamse kunstenaar Fleur De Roeck was als kind al een fantasievolle schilder en tekenaar, Ze bracht haar tienerjaren door in Visan, een klein dorpje in de regio Provence-Alpes-Côte d’Azur dat destijds zo’n 1600 inwoners telde. Op haar achttiende stelde De Roeck haar schilderijen voor het eerst tentoon in Visan. Ze besloot Grafisch Design (Ontwerp) te gaan studeren aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen, hoewel ze tegenwoordig vooral terugkijkt op deze periode als een tijd waarin ze veel creatieve beperkingen ervaarde.

Het werk van De Roeck is te herkennen aan haar heldere, harmonieuze en dynamische kleurgebruik, gecombineerd met de kleur wit. Ze schildert en tekent geabstraheerde vormen die tegelijkertijd vaak een bepaalde herkenning oproepen. Op papier werkt de kunstenaar graag met Chinese inkt, omdat het haar dwingt om snelle beslissingen te nemen; ze heeft voor haar gevoel dan slechts één kans.

Fleur De Roeck, Screen, 2021, TATJANA PIETERS

De Roeck werkt daarbij in een veelheid aan formaten: van metershoge schilderijen en kleine, ingetogen schetsen en collages tot sculpturen uit hout, steen, stukken schors, papier-maché of beton. Soms maakt ze installaties waarin verschillende sculpturen, tekeningen en schilderijen zijn opgenomen. De kunstenaar ervaart vooral een diepgewortelde drang om dingen te maken, maar werkt daarbij altijd intuïtief. Haar praktijk biedt ook ruimte voor toeval, dromen, het mystieke en het onderbewuste en in geïnspireerd door elementen uit de natuur en design.

Een andere belangrijke inspiratiebron is haar oma Monique Vermeire, die net als De Roeck al haar hele leven schildert en ook veel werken verkocht heeft. De Roeck: “Nadat ik in de foto’s van mijn grootouders was gedoken, merkte ik dat mijn grootmoeder meer dan 60 jaar op bijna elke foto, in elk land, aan het schilderen of tekenen was.” Tot en met 17 april is in galerie TATJANA PIETERS in Gent een groepstentoonstelling te zien die werd gecureerd door De Roeck en fungeert als een eerbetoon aan haar 83-jarige ‘bomma’, die nog steeds iedere dag schildert in haar atelier. Het werk van Vermeire wordt daarin gecombineerd met het werk van haar kleindochter en een vijftal andere jonge kunstenaars.

Tijdens Art Rotterdam is het werk van Fleur De Roeck te zien in de New Art Section, eveneens gepresenteerd door TATJANA PIETERS.

#MeetTheArtist Otobong Nkanga

Tijdens Art Rotterdam treft u het werk van honderden kunstenaars van over de hele wereld. In deze reeks lichten we een aantal kunstenaars uit die bijzonder werk tonen tijdens de beurs.

De poëtische systeemanalyse van Otobong Nkanga

Als zaaltekst voor haar laatste solotentoonstelling in het Oostenrijkse Bregenz schreef Otobong Nkanga een gedicht. Ze voerde het uit als kleitablet. Passend bij een tentoonstelling die onder meer draait om de verschillende verschijningsvormen van water en aarde.

De reden dat Nkanga een gedicht schreef, is dat ze niet houdt van teksten waarin ze haar werk toelicht. “Ik houd er niet echt van om over mijn werk te schrijven, maar als je wilt dat ik mijn werk toelicht: lees dan het gedicht. Poëzie activeert de emoties, het verruimt je gedachten omdat het voorbijgaat aan het politiek en economisch taalgebruik.”

Voorbij het politieke en economische

De politieke en economische taal omzeilen om de kijker direct op emotioneel niveau aan te spreken, dat is in een notendop wat de multidisciplinaire kunstenares Otobong Nkanga (1974) met haar werk beoogt. Aan de hand van wandkleden, tekeningen, videowerken, fotografie, installaties en performances behandelt ze vrijwel alle grote onderwerpen van deze tijd: denk aan de  klimaatcrisis, het delven en verdelen van grondstoffen en duurzaamheid.

Daarbij heeft ze zowel oog voor de plekken waar de grondstoffen terecht komen als voor de plekken die doorgans buiten beeld blijven: de delen van de wereld waar grondstoffen gedolven worden. Die laatste gebieden vallen vaak samen met voormalige koloniën, zoals in West-Afrika, waar de gevolgen van de koloniale en huidige Westerse aanwezigheid tot op de dag van vandaag doorwerken in de samenlevingen. “Ik vind het belangrijk om in mijn werk de verwevenheid te laten zien tussen werelden die zichtbaar zijn en plekken die dat niet zijn. Mijn werk beweegt zich tussen het onzichtbare en niet-tastbare en concrete plekken. Plekken die de zintuigen doen ontwaken door geur, tasten, beeld en geluid”.

Nkanga geldt als een van de belangrijkste hedendaagse kunstenaars van Afrikaanse origine. Ze werd geboren in Kano, Nigeria, groeide op in Frankrijk en woont en werkt in Antwerpen. Haar werk was te zien op de Biennale van Venetië (2019), documenta 14 (2017), en 14 Rooms in Basel (2014). De afgelopen jaren Nkanga exposeerde onder meer in de Gropius Bau in Berlijn, Tate St Ives, Castello di Rivoli, en Kunsthaus Bregenz.

Illustratief voor haar denkwijze is het antwoord dat ze gaf op de vraag wat motivatie voor haar betekent: “Als het stormt in Mozambique is de ravage compleet en legt dat het dagelijks leven lam en kan je niks doen. Sommige plekken op aarde zijn zeer turbulent, andere plaatsen daarentegen zijn kalm. Daar kan je ongehinderd je leven leiden en werken. Dus motivatie is niet iets dat je geheel in de hand hebt. Het wordt onder meer bepaald door de omgeving en de steun die je krijgt van mensen, plekken, het landschap, het weer en de temperatuur. Al die zaken spelen een rol. Ik het geluk gehad dat ik op plekken woonde waar deze factoren gunstig waren.” Waar in het Westers narratief alles begint en eindigt met het individu, begint het verhaal bij Nkanga bij omgevingsfactoren.

Otobong Nkanga, The Leftovers, 2017, Lumen Travo Galerie

The Weight of Scars

In haar werk laat ze de wereldwijde interactie tussen deze variabelen zien. Je zou Nkanga’s werk dan ook kunnen beschouwen als een poëtische systeemanalyse, maar wel een met sprankje hoop. Een van de terugkerende thema’s in haar werk is de winning van grondstoffen – zoals mica, een grondstof die onder meer wordt verwerkt in make-up – en de wereldwijde implicaties daarvan.

Het wandkleed The Weight of Scars maakte Nkanga in 2015 naar aanleiding van een bezoek aan de Tsumeb mijnen in Namibië. Op de installatie zie je aan weerszijden twee figuren zonder hoofd die een stok in hun handen lijken te hebben en die verbonden zijn met 9 foto’s van mijnschachten, gaten, pijpleidingen en explosies. Nkanga vond het moeilijk om naar de gaten in het lanschap te kijken.

Toen ze de oude mijnschachten in liep, dacht ze aan de littekens en trauma’s die mensen hier opgelopen moeten hebben en aan de wonden in het landschap die de mijn veroorzaakte. “Toen ik daar was besefte ik dat Tsumeb er zo uitzag door het gebruik van explosieven door de Duitse koloniale overheersers. Ze hebben niet alleen de manier van delven versneld, maar ook de structuur van de samenleving blijvend veranderd”.

Volgens Nkanga zijn we door onze onverzadigbare hang naar consumptiegoederen als telefoons, computers en make-up verslaafd geraakt aan grondstoffen als koper, goud en mica. Maar als het besef ontstaat dat we via deze grondstoffen allemaal met elkaar verbonden zijn, kunnen we volgens Nkanga op een andere manier omgaan met ons landschap en elkaar.

Installation view Kunsthaus Bregenz, 2021 – Photo: Markus Tretter
Courtesy of the artist © Otobong Nkanga, Kunsthaus Bregenz

Unearthed

Voor Unearthed, de tentoonstelling in Kunsthaus Bregenz, kreeg Nkanga de beschikking over alle 4 verdiepingen van het museum. Op iedere verdieping van het museum installeerde ze een wandkleed waarop een van de manier aarde en water verweven zijn te zien is. Van de diepten van de oceaan, tot de seizoenen, en de verzengende hitte van het zonlicht in de woestijn, waar ondanks de hitte  daar toch planten groeien. Alsof de natuur altijd een manier vindt om door te gaan.

Bovendien liet ze op iedere verdieping tussen de vloer en het plafond een boomstronk installeren. De langzaam uitdrogende, afstervende boomstronk staat voor de geleidelijke verandering. Het geleidelijk afsterven van de boom kan je niet zien, maar er zijn tekenen waaruit de bezoeker dit kan op maken. Een aansporing om een kritisch te reflecteren op onze omgang met onze planeet.

Op de derde verdieping lopen er kabels van de afstervende stronk naar drie glazen capsules met daarin stekjes. In een interview vertelt ze dat boom al op de nominatie stond om gekapt te worden, omdat hij andere bomen overschaduwde waardoor ze niet konden groeien. Soms is het achterlaten van een gat niet slecht. Toch besloot een Nkanga om op een andere plek nieuwe bomen te planten, zodat ze het lokale ecosysteem niet te veel zou belasten.

Om het 25-jarig bestaan van het Kunsthaus te vieren, heeft het museum deze zomer de 16e-eeuwse Scuola di San Pasquale gehuurd om aandacht te vragen voor het vooruitstrevende tentoonstellingsprogramma. Naast een presentatie met werk van Anna Boghiguian,toont het Kunsthaus werk van Otobong Nkanga.

Tied to the other side

Op de komende editie van Art Rotterdam toont galerie Lumen Travo een nieuw wandkleed dat nog niet eerder te zien is geweest. Tied to the other side meet 3,5 x 6,5 meter en werd op basis van Nkanga’s tekeningen geweven door het Tilburgse Textiellab op het recent aangekochte Dornier weefgetouw. Dat is een state-of-the-art weefgetouw dat complexe patronen en structuren aankan en kleden kan weven tot maar liefst drieënhalve meter breed.

Installation view Kunsthaus Bregenz, 2021 – Photo: Markus Tretter
Courtesy of the artist © Otobong Nkanga, Kunsthaus Bregenz

Ook Tied to the other Side gaat over onze omgang met de elementen aarde en water. Onze hang naar grondstoffen heeft zulke vormen aangenomen dat er ook op diepere plekken in zee wordt geboord. Die hang zien we op het blauwe wandkleed terug in de vorm van een stellage met daaraan armen, planten en een container, en in de vorm van een naald die in een menselijk lichaam prikt. De naald staat voor de machinerie en het systeem dat mensen, land en zee exploiteert. Links zie je een aantal staven. Van een van die staven komen heldere stralen die wijzen op nog onbekende mogelijkheden. Stralen richting de toekomst.  

Partner Hotels

Boek hier uw hotelovernachting tijdens Art Rotterdam.

citizenM Rotterdam:
www.citizenM.com/ART2022

Speciale prijs: korting van 11% per kamer per nacht / kingsize bed, inclusief ontbijt voor 2 personen, btw, exclusief toeristenbelasting.

Supernova Hotel:
www.supernovahotel.nl
Gebruik ‘ART010’ als promotiecode voor 10% korting

Art Rotterdam 2022 verplaatst van februari naar mei Nieuwe datum: 19 t/m 22 mei

Beeld: Almicheal Fraay.

Art Rotterdam zal dit jaar in het voorjaar plaats vinden van 19 t/m 22 mei in de Van Nellefabriek in Rotterdam. Verplaatsing van de vertrouwde datum begin februari is noodzakelijk nu de kunstbeurs niet kan plaats vinden onder de nieuwe Coronamaatregelen. Het aanbod van de galeries is al wel te bezichtigen op GalleryViewer.com, het online platform van Art Rotterdam.

Prospects verhuist mee naar nieuwe datum
De tentoonstelling Prospects, vast onderdeel van Art Rotterdam en georganiseerd door het Mondriaan Fonds, verhuist mee naar de nieuwe datum. Prospects toont dit jaar maar liefst 93 jonge kunstenaars die een start maken in de kunstwereld. Door het grote aantal kunstenaars betrekt Prospects dit jaar een extra ruimte in het gebouw tegenover de entree van de beurs.

Fons Hof, Directeur van Art Rotterdam: “Nadat we vorig jaar door de Corona-situatie naar de zomer hebben moeten verplaatsen, gaan we nu naar het voorjaar. Het is goed om te merken dat alle deelnemers aan de beurs inclusief NN Art Award als ook de deelnemers aan Rotterdam Art Week mee verhuizen naar de nieuwe datum”.

Rotterdam Art Week; het festival voor kunst-, design- en architectuurliefhebbers zal dan ook in het voorjaar, tijdens Art Rotterdam plaatsvinden. Met diverse andere beurzen, speciale openingen, tentoonstellingen in musea en kunstinstellingen, pop-up exposities en Open Ateliers die stuk voor stuk het kunstklimaat in de stad weer versterken en verlevendigen.

Buitenwerk van Marcha van den Hurk. Project: Wave 2021. Beeld: Almicheal Fraay.